Nowotwory złośliwe są drugą co do częstości przyczyna zgonów w Polsce, a w przypadku niektórych umiejscowień zagrożenie życia nimi wzrasta ( nowotwór jelita grubego, gruczołu krokowego, raka płuca).
Zdecydowanie najbardziej zagrażającym życiu mieszkańców Polski nowotworem złośliwym jest rak oskrzeli i płuca. Ponadto w naszym kraju bardzo niekorzystna sytuacja występuje w przypadku umieralności z powodu raka szyjki macicy. W naszym kraju, każdego roku diagnozuje się około czterech tysięcy zachorowań. Połowa z tych kobiet umiera tylko dlatego, że zgłosiła się zbyt późno do lekarza.

Rak szyjki macicy – cichy zabójca
W początkowym stadium nie daje żadnych objawów . Rak szyjki macicy rozwija się długo i może nie dawać żadnych dolegliwości.
Polska pozostaje krajem unijnym o największej liczbie zachorowań i śmiertelności kobiet z powodu tego nowotworu. Warunkiem wczesnego wykrycia choroby, pozwalającego na całkowite wyleczenie jest regularne wykonywanie wymazów cytologicznych. Regularne wykonywanie wymazu cytologicznego jest – jak dotąd - najskuteczniejszym sposobem wykrywania raka szyjki macicy.
Badanie cytologiczne ( wymaz cytologiczny) polega na pobraniu przy pomocy specjalnej szczoteczki komórek znajdujących się na szyjce macicy. Komórki te, zostają następnie poddane ocenie pod mikroskopem. Badanie cytologiczne jest bezbolesne.
Czynniki rozwoju raka szyjki macicy :
• Zakażenie wirusem HPV ( brodawczaka ludzkiego)
• Wczesne rozpoczęcie współżycia
• Duża liczba partnerów płciowych
• Duża liczba porodów
• Palenie papierosów
• Niski status socjo-ekonomiczny

W ramach Ogólnopolskiego Programu Aktywnej Profilaktyki Raka Szyjki Macicy kobiety w wieku 25-59 lat mogą bezpłatnie wykonać badanie cytologiczne w Poradni Ginekologicznej w Żaganiu ul. Żelazna 1 tel. 068 4771247.

Rak piersi
Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Stanowi ok. 20 proc. wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u Polek. Występuje częściej po menopauzie; ryzyko wzrasta po 50. roku życia. Corocznie blisko 6 tysiecy Polek umiera na raka piersi. Nie umiemy całkowicie zapobiegać rakowi piersi ale umiemy go leczyć, gdy jest wcześnie wykryty. Badania obrazowe - mammografia i ultrasonografia pozwalają wykryć podejrzane zmiany w tkance piersi o wielkości 3-6 milimetrów. Rak piersi, który jest wykryty w tak zwanym okresie przedklinicznym jest w stu procentach wyleczalny. Od momentu, kiedy w tkance piersi zacznie tworzyć się guzek, do czasu gdy osiągnie on średnicę około centymetra zwykle upływają dwa lata.
Wszystkich rodzaje badań pełniących istotną rolę w rozpoznawaniu raka piersi.
• Samodzielne badanie piersi raz w miesiącu od 20 roku życia.
• Ultrasonografia (USG). Pełni istotna rolę w rozpoznaniu raka gruczołu piersiowego młodych kobiet (do 35 lat), u nich bowiem przeważa w piersiach tkanka gruczołowa. Metoda niezbędna dla prawidłowego wykonania biopsji i potwierdzenia ewentualnych zmian stwierdzonych badaniem palpacyjnym.
• Mammografia - kobiety powyżej 35-40 roku życia powinny wykonywać badanie mammograficzne co 2 lata a powyżej 50 roku życia co rok.
• Badania laboratoryjne - morfologia, OB, fosfataza zasadowa, AspAT,LDH, kreatynina, markery nowotworowe, estrogeny, progesteron itp. Badania laboratoryjne nie są pomocne w rozpoznaniu nowotworu, służą do oceny rozległości i zaawansowania zmian.
• Badania radiologiczne - u każdej pacjentki należy wykonać RTG klatki piersiowej i kręgosłupa w odcinku lędźwiowym oraz miednicy.
• Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) oraz biopsja gruboigłowa.
Jednym ze sposobów wykrywania guzków jest metoda samobadania piersi.80% zmian w piersiach kobiety wykrywają same. Pamiętaj nie każdy guzek jest rakiem. Rak piersi wcześnie wykryty jest uleczalny, a guz można usunąć, zachowując piersi.

Dlatego raz w miesiącu zaufaj dłoniom i zbadaj swoje piersi.
Kiedy się badać?
Zawsze w tej samej cyklu, najlepiej 2-3 dni po zakończeniu miesiączki. Jeśli przeszłaś już menopauzę badaj piersi zawsze w ten sam dzień tygodnia.
Gdzie się badać?
Najprościej w łazience, w porze kąpieli przed lustrem.
Jak się badać?
1. Stań przed lustrem i unieś ręce do góry. Przyjrzyj się uważnie obu piersiom. Zwróć uwagę na brodawki: czy nie stały się wciągnięte, nietypowo pomarszczone i czy nie ma na nich guzków. Obejrzyj też skórę piersi pod kątem przebarwień, fałdów lub niepokojących już na pierwszy rzut oka wypukłości.
2. To samo skontroluj opierając dłonie mocno na biodrach. Delikatnie Ściśnij brodawkę. Zobacz czy nie wydziela się z niej płyn.
3. Unieś prawą rękę, zegnij ją w łokciu i załóż za głowę, tak by dłoń leżała na szyi. W tej pozycji obmacaj dokładnie lewą ręką prawą pierś. Zwróć uwagę na wszystkie zgrubienia i nierówności. To samo zrób z lewą piersią, zakładając za głowę lewą rękę. Najlepiej wykonać to pod prysznicem , kiedy skóra jest wilgotna.
4. Ułóż płasko palce i lekko naciskając zataczaj nimi na piersi koła. Zacznij od miejsca, gdzie na zegarowej tarczy jest godzina 12, i zatocz pełne duże koło, kierując się na zewnątrz, pod spód, do środka i ponownie ku górze. Następnie spiralnym ruchem zatocz dwa-trzy mniejsze koła, zbliżając się coraz bardziej do brodawki. W ten sposób zbadaj obie piersi.
5. Połóż się na wznak, wkładając pod prawy bark poduszkę lub złożony ręcznik. Prawą rękę zegnij w łokciu i włóż pod głowę. Badaj prawą pierś lewą ręką, tak samo, jak w pozycji stojącej: zataczając palcami coraz mniejsze koła. Potem tak samo zbadaj lewą pierś.
6.Wyjmij rękę spod głowy, połóż wzdłuż tułowia i zbadaj pachy. Lewą ręką obmacaj prawą pachę. Zwróć uwagę, czy węzły chłonne nie są powiększone i czy nie wyczuwasz tam guzków. Potem opuść lewą rękę i prawą dłonią zbadaj tak samo lewą pachę.

Rak jelita grubego
W Polsce rak jelita grubego jest jednym z najczęściej występujących, lecz dość późno wykrywanych nowotworów. Wskutek tego skuteczność leczenia choroby jest niska. A wczesne wykrycie choroby daje duże szanse na wyleczenie.
Gdy rak zacznie się w jednym miejscu, zazwyczaj ma charakter niezłośliwy. Dopiero po jakimś czasie- nie leczony nabiera charakteru złośliwego. A następnie zaczyna się przerzucać na inne organy. Dzieje się to najczęściej przez krwioobieg oraz przez system immunologiczny.
Mówi się, że nowotwór złośliwy jelita grubego jest chorobą „równych szans”, która z taką samą częstością dotyka kobiety i mężczyzn. W Polsce jest obecnie drugą, co do częstości przyczyną zgonów z powodu nowotworu złośliwego, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. (po raku sutka (kobiety) i płuca (mężczyźni
Objawy mogące wskazywać na raka jelita grubego:
• krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, zwłaszcza niezależne od krwawienia guzków krwawniczych (hemoroidów);
• nagła i nie dająca się wytłumaczyć zmiana rytmu wypróżnień
• długotrwałe biegunki i zaparcia
• naprzemiennie występujące biegunki i zaparcia,
• skurczowe, nawrotowe bóle brzucha,
• podbarwiony krwią stolec,
• zmniejszenie średnicy wydalanego kału,
Gdy odkryje się któreś z tych stanów konieczne jest zbadanie u lekarza specjalisty.
Zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego mają osoby:
 których krewni chorowali na raka jelta grubego lub mieli stwierdzone inne choroby jelit ( np. polipowatość rodzinna)
 powyżej 50 roku życia
 cierpiące na chroniczne zaparcia lub biegunki
 jedzące zbyt mało warzyw i owoców ( błonnik chroni przed rakiem)
 z nadwagą i zażywające zbyt mało ruchu
 nadużywające alkohol
Diagnostyka raka jelita grubego:
• badanie palpacyjne, przez odbytnicę, badanie kału na krew utajoną, rektosigmoidoskopię z biopsją, kolonoskopię z biopsją,
• wlew doodbytniczy z podwójnym kontrastem
Podstawowym badaniem diagnostycznym dla osób z grup ryzyka jest kolonoskopia wykonywana raz na 10 lat.
Kolonoskopia jest to metoda badania dolnego odcinka przewodu pokarmowego polegająca na oglądaniu wnętrza jelita grubego za pomocą długiego i giętkiego instrumentu diagnostycznego – tzw. endoskopu. Dzięki sprzężeniu z optyczną techniką wizualną i mikrooperacją pozwala wykryć raka we wczesnym stadium (w tym pobrać biopsję oraz umożliwia usuwanie gruczolaków, które są stanem przedrakowym, występującym u około 20% osób po 50 roku życia
Kolonoskopię można wykonać ( ze skierowaniem od lekarza gastrologa) w Pracowni Endoskopii SP ZOZ w Żaganiu ul. Żelazna 1 tel. 068 4771244